مهندسی نگهداری و تعمیرات به چه مهارتهایی نیاز دارد؟ در یک واحد صنعتی، تولیدی هر ساعت توقف در تولید، موجب کاهش کیفیت محصولات، کاهش تولید محصول، کاهش اعتبار برند و در نهایت کاهش سود میشود و علاوه بر این صنعت مورد نظر بازار کار خود را از دست خواهد داد که این امر به خصوص در صنایع بزرگ مانند فولاد و نفت و گاز بیشتر به چشم میآید.شرکتهای بزرگ و صنعتی برای اینکه به توقفهای ناخواسته دچار نشوند، طبق برنامه ریزیهای انجام شده هر چند ماه یک بار، اقدام به توقف تولید و تعمیرات اساسی میکنند تا در طی فرآیند تولید با توقف ناگهانی مواجه نشوند و برای این منظور این صنایع از واحد نگهداری و تعمیرات یا مهندسی نگهداری و تعمیرات، بهره میبرند. در این مقاله به مباحث زیر می پردازیم:مهندسی نگهداری و تعمیرات چیست؟ معرفی اصول و مفاهیم اصلیشرح وظایف کارشناس نگهداری و تعمیراتواحد نت چیست؟فرآیندهای نگهداری و تعمیرات در سازمانهامهندسی نگهداری و تعمیرات چیست؟ معرفی اصول و مفاهیم اصلیمطالب مرتبط:معرفی 10 نرم افزار CMMSبهترین نرم افزار نگهداری و تعمیراتروش های نگهداری و تعمیراتنگهداری و تعمیرات اضطراریکاربرد نرم افزار نگهداری و تعمیرات حفظ عملکرد صحیح و بهینه تجهیزات، ماشینآلات و سیستمها در یک سازمان یا صنعت برای پایداری آن صنعت و همچنین حفظ تولید، الزامی است و برای این منظور در صنایع مهندسی نگهداری و تعمیرات راهاندازی شده است که وظیفه این واحد ارزیابی، تعمیر، سرویس و تعویض قطعات و تجهیزات است.هدف اصلی سیستمهای مهندسی نگهداری و تعمیرات در صنایع به ویژه صنایع بزرگ و پیچیده، افزایش عمر مفید تجهیزات، کاهش خرابیهای ناگهانی، کاهش هزینههای تعمیرات اضطراری و در نهایت افزایش بهرهوری و جلوگیری از آسیب به اعتبار یک برند است.اهمیت مهندسی نگهداری و تعمیرات در صنایع مختلفیک صنعت تولیدی برای تولید محصولات و کالاهای خود باید ماشین آلات و تاسیسات سالم در اختیار داشته باشد و در صورتی که اجزایی از ماشین آلات و یا تاسیسات از کار بیفتد، تولید مختل خواهد شد؛ بنابراین برای اینکه روند تولید صنایع با مشکل مواجه نشود، مدیریت نگهداری و تعمیرات وارد عمل میشود.به عبارت دیگر مهندسی نگهداری و تعمیرات در عملکرد صنایع به ویژه صنایع تولیدی، نقش حیاتی دارد؛ زیرا صنایع در خصوص ماشین آلات خود سرمایهگذاری عظیمی انجام میدهند و از طرفی در صورت خرابی آنها صنایع باید هزینههای زیادی متحمل شود، مهندسی نگهداری و تعمیرات با اقدامات به موقع اهمیت خود را در سازمان نشان میدهد.نقش مهندسی نگهداری و تعمیرات در بهبود کارآییبه طور کلی مهندسی نگهداری و تعمیرات اقدامات به موقعی را برنامهریزی و انجام میدهد تا بتواند خرابیها را کاهش و عمر مفید تجهیزات را افزایش دهد؛ یعنی باعث بهبود کارآیی صنایع میشود، برخی از نقشهای کلیدی تعمیرات و نگهداری تجهیزات صنعتی که موجب افزایش کارآیی سیستم میشود را در تصویر زیر شرح دادهایم.مهندسی نگهداری و تعمیرات موجب کاهش هزینه و افزایش بهره وری میشودشرح وظایف کارشناس نگهداری و تعمیراتبا توجه به تعاریف سیستمهای مدیریت مهندسی نگهداری و تعمیرات که در مطالب قبل آمده است، میتوان به شرح وظایف کارشناس نگهداری و تعمیرات پی برد؛ از جمله این وظایف به مواردی همچون نصب تجهیزات مختلف، تشخیص خرابی ماشین آلات و در نهایت تعمیر تجهیزات معیوب و بازگردانی به آنها به حالت عملیاتی است و به صورت خلاصه شرح وظایف کارشناس نگهداری و تعمیرات شامل موارد زیر میباشد:اطمینان از کارکرد بهینه ماشینآلات، سیستمها، زیرساختها و تجهیزات با حداقل زمان خرابینظارت بر ممیزیهای فرآیند نگهداری و تعمیراتتشخیص عیوب و مشکلات و رفع عیوباجرای برنامههای نگهداری و تعمیرات برنامهریزیشده متناسب با ماشین آلات موجودتدوین خط و مشی نگهداری و تعمیراتآموزش کارکنان در رابطه با روشهای کار با تجهیزاتپیشبینی و برنامهریزی با هدف بازسازی و ارتقاء ماشین آلات و سیستمهاهمکاری با مدیریت نگهداری و تعمیرات و سایر مدیران سازمانمهارتهای مورد نیاز برای یک کارشناس نگهداری و تعمیراتبرای فعالیت در هر زمینه کاری نیاز به آموزش، تخصص و تجربه است، در رابطه با کارشناس نگهداری و تعمیرات نیز باید ابتدا شخص متقاضی در رشتههای مهندسی مانند مکانیک، عمران، برق و صنایع تحصیل کرده باشد و بعد از اتمام دوران تحصیلات کارآموزی نزد کارشناسان با سابقه الزامی است.علاوه بر کارآموزی در حوزه تعمیرات و نگهداری داشتن مدارک و گواهینامه دورههای علمی مانند دورههای مربوط به مهندس کیفیت، دورههای مربوط به تولید، دورههای مدیریت پروژه و دورههای مرتبط با مهندسی قابلیت اطمینان نیز میتواند موثر باشد، به طور کلی مهارتهای مورد نیاز برای یک کارشناس نگهداری و تعمیرات را در گزینههای زیر نام بردهایم:مهارت آموزشیمهارت حل مسئلهمهارت مربوط به دقت و تمرکز بر جزئیاتمهارت فنیمهارت کار گروهی و ارتباطیویژگیهای یک کارشناس نگهداری و تعمیرات موفقزمانی یک کارشناس تعمیر و نگهداری، در زمینه کاری خود موفق میشود که آموزش پذیر بوده و توانایی حل مسئله داشته باشد؛ لازم است که آن شخص نسبت به محیط کاری خود بی تفاوت نباشد و ارتباط خوبی با سایر اعضای گروه و همچنین کارکنان سازمان داشته باشد.به طور کلی وظیفه شناسی، آموزشپذیری و انجام دقیق مسئولیتها از ویژگیهای یک کارشناس نگهداری و تعمیرات موفق است.واحد نت چیست؟واحد نت به مدیریت تمام فرآیندهای نگهداری و تعمیرات شامل ارزیابی، سرویس ماشین آلات و تجهیزات، جابجایی قطعات و تجهیزات گفته میشود و به طور کلی واحد نت عملیات و فعالیتهایی را انجام میدهد که در راستای سالم و مرتب نگاه داشتن تجهیزات کار مورد استفاده قرار میگیرد.نکتهبخشهای اصلی واحد نت شامل 4 مورد زیر میباشد:مهندسی نگهداری و تعمیراتبرنامهریزی نتامور اجرایی نتانبار قطعات یدکینقش واحد نت در سازمانهاواحد نت در یک سازمان حفاظت و نگهداری از سرمایههای موجود مانند دستگاهها، ماشین آلات و تجهیزات است، این واحد باید بتواند برنامه ریزی دقیق و مدونی داشته باشد تا ضمن افزایش بهره وری ماشین آلات، نسبت به کاهش هزینههای سازمان در رابطه با خرید ماشین آلات جدید کمک کند.وظایف و ساختار واحد نت در شرکتهاواحد نت در صنایع وظایفی بر عهده دارد که انجام این وظایف توسط کارشناسان و مدیران نت منجر به کاهش هزینهها و نگهداری ماشین آلات میشود، از جمله وظایف اصلی کارشناس نت به موارد زیر میتوانیم اشاره کنیم:ردیفوظایف و ساختار واحد نت در مهندسی نگهداری و تعمیرات1ایجاد یک سازمان مجهز و متناسب با اهداف نت2همکاری با واحد تولید در خصوص انتخاب و خرید ماشین آلات تولیدی3تعیین مشخصات، انتخاب، نصب و راهاندازی و راهبری تجهیزات4کنترل نحوه بهرهبرداری از ماشین آلات و تجهیزات5تامین خدمات مشاوره فنی برای بهرهبرداری از تجهیزات6در نظر داشتن اصول ایمنی برای کارکنان7رعایت اصول استانداردسازی ماشین آلات، قطعات یدکی و مواد مصرفی تولید8ایجاد پویایی در سیستم متکی بر تنظیم و بهسازی روشها، سیاستها، امکانات فیزیکی و نیروی انسانیساختار واحد نت یا مهندسی نگهداری و تعمیرات معمولا به صورت سلسله مراتب است، این ساختار شامل مدیر نت، سرپرستها (با توجه به حجم و نوع فعالیت شرکت تعداد سرپرستها متفاوت است)، کارشناس نت، تکنسینهای نگهداری و تعمیرات است.نحوه عملکرد واحد نت در بهبود نگهداری و تعمیراتواحد نت ضمن اجرای برنامههای نگهداری پیشگیرانه و تعمیرات اضطراری برنامه ریزی شده، در حفظ کارآیی ماشینآلات و تجهیزات و همچنین افزایش طول عمر مفید آنها نقش کلیدی در صنعت دارد و به طور خلاصه عملکرد واحد نت در بهبود نگهداری و تعمیرات شامل موارد زیر میباشد:حفظ و نگهداری تجهیزاتاجرای تعمیراتبرنامهریزی نگهداریکنترل هزینههانظارت و پیگیریبهبود مستمرمدیریت سفارش کار و موجودییکی از مشکلات مهم مهندسی نگهداری و تعمیرات کمبود بودجه مالی میباشدفرآیندهای نگهداری و تعمیرات در سازمانهامجموعهای از فعالیتها و اقداماتی که انجام میشود تا تجهیزات، سیستمها و ماشین آلات موجود در شرکت ضمن حفظ شدن، عملکرد بهتری ارائه بدهند به عنوان فرآیندهای نگهداری و تعمیرات در سازمانها یا مهندسی نگهداری و تعمیرات شناخته میشوند، انواع فرآیندهای نگهداری و تعمیرات را در موارد زیر نام بردهایم:نگهداری پیشگیرانهنگهداری اصلاحینگهداری مبتنی بر شرایطنگهداری پیشبینانهنقش نگهداری پیشگیرانه در کاهش هزینههاسوالی که پیش میآید این است که نگهداری پیشگیرانه چگونه در کاهش هزینهها کمک میکند؟ در پاسخ به این پرسش باید گفت که نگهداری پیشگیرانه منجر به کاهش خرابیهای ناگهانی و تعمیرات اضطراری، افزایش عمر مفید تجهیزات، کاهش هزینههای مواد و قطعات اولیه و بهبود ایمنی میشود که همین امر منجر به کاهش هزینههای شرکت میشود.سیستمهای مدیریت نگهداری و تعمیراتسازندگان و طراحان نرم افزار برای مدیریت و بهینهسازی فرآیندهای نگهداری و تعمیرات در سازمانها یا تعمیرات و نگهداری تجهیزات صنعتی، نرم افزار CMMS یا سیستمهای مدیریت نگهداری و تعمیرات طراحی کردهاند.با کمک نرم افزار نگهداری و تعمیرات یا همان نرم افزار سیستمهای مدیریت نگهداری و تعمیرات، برنامهریزی و نظارت بر تعمیرات پیشگیرانه، بازرسی تجهیزات و کنترل فعالیتهای نگهداری انجام میشود.اهمیت نگهداری و تعمیرات در تجهیزات صنعتیخرابی ناگهانی تجهیزات به علت زمانبر بودن آن برای تعمیرات و یا جایگزینی منجر به از دست رفتن زمان تولید میشود؛ بنابراین نگهداری مناسب تجهیزات و همچنین تعمیرات دورهای منجر به بهبود کارآیی تجهیزات و ماشین آلات میگردد و به طور کلی در خصوص اهمیت نگهداری و تعمیرات در تجهیزات صنعتی منجر به به موارد زیر میتوان اشاره کرد:حداقل شدن مدت زمان خرابی تجهیزاتافزایش ایمنی عملیاتیافزایش عمر مفید ماشینآلاتافزایش بهرهوری و کیفیت تولیدنکتههر چند نگهداری و تعمیرات مزایای زیادی برای شرکت دارد و لازم است که این امر به صورت جدی در نظر گرفته شود، اما نگهداری و تعمیرات معایبی مانند هزینههای اضافی، بهرهوری از دست رفته، خطر ایمنی احتمالی نیز دارد؛ بنابراین لازم است که فرآیند نگهداری و تعمیرات به صورت آگاهانه و با برنامهریزی کامل و توسط متخصصان صورت بگیرد.نقش کارشناس نت در بهینه سازی فرآیندهابا توجه به اهمیت نت در صنایع، برای اجرای دقیق آن لازم است که سازمان از کارشناس نت خبره و کاربلد بهرهمند باشد؛ زیرا در صورتی که تمامی فرآیندها به صورت برنامهریزی شده ابلاغ شود؛ اما کارشناس نت نتواند وظایف خود را به درستی انجام دهد، در نتیجه سازمان نمیتواند به اهداف خود دست یابد.چطور یک کارشناس نگهداری و تعمیرات میتواند از وقوع خرابیها جلوگیری کند؟نقش مهندسی نگهداری و تعمیرات انکار ناپذیر است و این نقش توسط کارشناس نگهداری و تعمیرات اجرا میشود؛ بنابراین یک کارشناس نگهداری و تعمیرات برای اینکه وظایف خود را به درستی انجام دهد تا از وقوع خرابیها جلوگیری کند باید برنامه مدونی به شرح موارد زیر داشته باشد:برنامه نگهداری و تعمیرات تهیه نماید.از فناوریهای موجود (مانند نرم افزار erp و نرم افزار erp ابری) استفاده کند.نسبت به آموزش تکنسینهای نگهداری و تعمیرات اقدام کند.ایمنی را در اولویت قرار داده و آن را به کارگران به خصوص افراد درگیر با ماشین آلات آموزش بدهد.سوابق و دادههای مربوطه را نگهداری و ذخیره کند.یک حلقه بازخورد ایجاد کرده و از آن در جهت بهبود برنامههای آتی استفاده نماید.در مهندسی نگهداری و تعمیرات زمانی که یک کارشناس نگهداری و تعمیرات بخواهد از وقوع خرابیها جلوگیری کند تا عمر مفید تجهیزات و ماشین آلات افزایش پیدا کند، باید نسبت به اجرای نگهداری پیشگیرانه، تحلیل وضعیت تجهیزات و پیشبینی خرابیها اقدام کند.ارزیابی عملکرد سیستمهای نگهداری و تعمیرات توسط کارشناسان نتشناخت وضعیت فعلی سازمان مطابق با استانداردهای حوزه مدیریت نگهداری و برنامه ریزی، برای بهبود وضعیت مدیریت نگهداری و تعمیرات سازمان لازم است و برای کسب این شناخت، باید ارزیابی عملکرد سیستمهای نگهداری و تعمیرات توسط کارشناسان نت انجام شود.برای ارزیابی ذکر شده باید حوزههای زیر براساس چک لیستها و سیستم امتیازدهی استاندارد مورد بررسی قرار گیرند:ساختار سازمانی واحد نگهداری و تعمیراتآموزش و مهارت پرسنلواحد فنی (مکانیک، برق، ابزاردقیق، تاسیسات)برنامه ریزی نگهداری و تعمیرات (پیشگیرانه، پیش بینانه – پایش وضعیت)مدیریت ابزارکارگاه تعمیراتینرم افزار نت یا مدیریت اطلاعات فنیانبار قطعات یدکیشاخص های کلید عملکرد نتگردش کار فعالیت های نگهداری و تعمیراتنتیجهگیریهر سازمان صنعتی در جستجوی راهی برای جلوگیری از کاهش هزینهها، افزایش بهرهوری و افزایش طول عمر تجهیزات و ماشین آلات صنعتی است و در صنایع بزرگ و پیچیده از جمله صنایع نفت و گاز، این امر مهم بر عهده واحد مهندسی نگهداری و تعمیرات گذاشته شده است.در مقالهای که خواندید سعی داشتیم موارد و مفاهیم مهم و ضروری مهندسی نگهداری و تعمیرات را شرح دهیم و توضیح دهیم که برای کاهش هزینهها و افزایش بهرهوری در نرم افزار بهای تمام شده چگونه باید اقدام کنید، در انتها اگر سوال و یا پیشنهادی دارید میتوانید از طریق دیدگاه با ما در میان بگذارید.
